Studiedag sociaal overleg in het hoger onderwijs

Het Interuniversitair Centrum voor Onderwijsrecht (ICOR) organiseerde op 18 mei een studiedag over sociaal overleg in het Hoger Onderwijs. Het bracht ruim honderd geïnteresseerden samen in de aula’s van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg: personeelsvertegenwoordigers, juristen, beheerders personeel van de universiteiten en hogescholen, de voorzitters van de VLUHR, de VLIR en de VLHORA, etc..

Voornamelijk het eerste deel van de studiedag ging in op de juridische uitdagingen en onduidelijkheden rond sociaal overleg in het hoger onderwijs. Bijvoorbeeld strijdigheden wat betreft bevoegdheidsniveau (Vlaanderen of federaal), de verschillen tussen de publiek- en privaatrechterlijke instellingen, ongelijke mogelijkheden om in de praktijk cao’s te kunnen afsluiten, conflicten tussen personeelsstatuten, etc. Tegelijkertijd was er de vaststelling dat ondanks deze juridische moeilijkheden, sociale dialoog in hoger onderwijs in de praktijk “uiteindelijk behoorlijk werkt” en benadrukten de panelleden de waarde en voordelen van constructieve sociale dialoog.

Vanuit de KU Leuven namen aan de discussiepanels naast algemeen directeur Personeelsdienst Bert Overlaet ook drie ACV KU Leuven personeelsvertegenwoordigers deel.

“Universiteiten krijgen een syndicaal bonter kleurtje”

Zo schetste Luc De Lentacker vanuit zijn ervaring als ACV LBC-NVK secretaris in de privaatrechtelijke universiteiten het veranderend landschap van overlegstructuren en dynamiek in sociale dialoog. Bv. aan de KU Leuven is recent het Comité Personeelszaken – vergelijkbaar met het Personeelsonderhandelingscomité in publiekrechtelijke universiteiten – hervormd en verbreed, met bevoegdheden gestoeld op CAO5 m.b.t. de syndicale delegatie. Ook is de personeelsvertegenwoordiging aan verschillende universiteiten meer divers geworden wat betreft ‘syndicale kleur’ – een positieve evolutie aldus Luc.

Guy Van Gyes, onderzoeksleider aan het HIVA en vertegenwoordiger in de Ondernemingsraad Leuven-Brussel, koppelde de juridische complexiteit van sociale dialoog in hoger onderwijs, aan de uitdagingen voor de basisfuncties van vakbonden: het aggregeren van personeelsbelangen. Niet enkel dient dat te gebeuren overheen zeer uiteenlopende statuten, ook is er een explosieve toenamen van personeel buiten de werkmiddelen en op tijdelijke contracten, dat voornamelijk onderzoektaken uitvoert.

Ondanks dat dus de vlag de lading niet meer dekt voor de meerderheid van het personeel in de instellingen hoger onderwijs, blijft men zich richten op de bestaande overlegkaders van de onderwijssector. Tegelijkertijd is hij meer optimistisch het juridisch kluwen rond sociaal overleg zou doen verwachten: als de wil er is in de instellingen hoger onderwijs, kan men ook degelijke akkoorden sluiten over privaat-publiekrechtelijke grenzen heen, kijk maar naar de zorgsector.

Tenslotte ging Maarten Hermans, onderzoeker aan het HIVA en vertegenwoordiger in het Comité Personeelszaken, in zijn bijdrage in op de uitdagingen van de duale inspraakstructuur aan de universiteiten. In tegenstelling tot andere sectoren, kent hoger onderwijs nl. twee kanalen waardoorheen personeel inspraak kan hebben: de syndicale structuren van Ondernemingsraad, CPBW, syndicale delegatie, etc. én de niet-syndicale “collegial governance” organen, zoals een Faculteitsraad, een Departementsraad, etc.

“Ongelijkheid in inspraak zal waarschijnlijk toenemen”

Deze duale structuur biedt een aantal voordelen, maar in zulke “collegial governance” structuren vergeet men vaak dat effectieve inspraak ongelijk is verdeeld tussen statuten. Met de veranderende positie van de universiteit t.o.v. de overheid en de markt de laatste drie decennia, kan men verwachten dat deze ongelijkheid in inspraak toeneemt en dat de duale inspraakstructuren ook zullen veranderen.

De interventies van panelleden tijdens de studiedag verschijnen in het najaar 2017 als deel van themanummer rond sociaal overleg in het hoger onderwijs van het Tijdschrift voor Onderwijsrecht en Onderwijsbeleid (T.O.R.B).



Graag jouw reactie, vraag of ervaring!