Voor een menswaardige en gezonde oude dag

Het pensioenthema is in de voorbije maanden voor vele werknemers uitgegroeid tot een bron van ongerustheid en frustratie.  Niet verbazend wanneer vele vrezen voor hun levensstandaard na hun loopbaan. ACV KU Leuven is dan ook druk in de weer met informeren, vormen en mobiliseren voor een degelijk pensioen.

Niet in partijprogramma’s

Concreet bevat het pensioenbeleid van de regering Michel twee centrale elementen: langs de ene kant wilt de regering de pensioenleeftijd verhogen en langs de andere kant wilt ze het pensioenbedrag verlagen. Deze aanval op onze pensioenen is nog onrustwekkender wanneer we beseffen dat de Belgische pensioenen nu al bij de laagste van West-Europa behoren. We bespreken hier enkele maatregelen die reeds doorgevoerd zijn en ook voorstellen die nog in de wachtkamer staan.

In de eerste instantie was er een verhoging van het wettelijke pensioenleeftijd van 65 jaar naar 67 jaar in 2030. Dit voorstel stond in geen enkel partijprogramma van de partijen die nu deel uitmaken van de federale regering, maar desalniettemin hebben ze dit toch doorgevoerd. Momenteel staan er ook bijkomende voorstellen klaar omtrent de verhoging van de leeftijd en loopbaanduur om vervroegd met pensioen en brugpensioen te kunnen gaan.

In tweede instantie gaat het pensioenbedrag door middel van verschillende individuele maatregelen naar beneden. Door de afschaffing van de pensioenbonus zou het verlies kunnen oplopen tot 180 euro per maand voor wie actief blijft tot 65 jaar. Een bruggepensioneerden die op 16 jaar is beginnen werken zou dan weer door een andere maatregel tot 140 euro per maand kunnen verliezen. Nog andere maatregelen focussen dan weer effect op de pensioenopbouw doorheen de carrière. Zo zullen werknemers voor elk jaar van hun loopbaanonderbreking en van een niet-gemotiveerd tijdskrediet 50 euro per maand verliezen.

Pensioenen als begrotingsinstrument

Een derde soort van voorstel zal een invloed uitoefenen op zowel de pensioenleeftijd als het pensioenbedrag, het gaat hier over het pensioenstelsel met punten. Bij een pensioenstelsel op basis van punten wordt het pensioen dus niet opgebouwd met euro’s, maar met punten. Op het einde van je loopbaan krijg je pas te horen wanneer je deze punten kunt omzetten in een pensioen en hoeveel deze punten waard zijn. Dit pensioenstelsel zal verrijkende effecten hebben op het zekerheidsprincipe van onze pensioenen. De waarde van het punt zal namelijk schommelen naargelang de hoogte van het gemiddelde loon. Hoe meer interim- en flexi-jobs er zijn, hoe lager je toekomstige pensioen. Het jammere is dat dit soort jobs toenemen onder deze regering.

Hetzelfde geldt voor de overheidsschuld. Wanneer er weer een bankencrisis zou komen, zoals we die gekend hebben in 2008 met een bail out betaald met belastingsgeld, zal de stijgende staatschuld onze pensioenen doen dalen. Het komt er op neer dat de overheid de pensioenen in de toekomst wil herleiden tot een instrument om de begroting in evenwicht te houden. Als we langer leven gaat je pensioen omlaag. Zo maakt de overheid van iets positiefs – we gaan langer leven – een negatief verhaal.

Al deze maatregelen hebben nadelige effecten voor grote groepen van mensen doordat deze voorstellen hun recht op een gezonde oude dag dreigt te ontzeggen en dat de voorgestelde pensioenshervorming van de sociale zekerheid juist een sociale onzekerheid tracht te maken.

Grootste effect op vrouwen

Vele van de voorgestelde maatregelen hebben echter nog het grootste effect op vrouwen. Dit komt niet alleen doordat het loonverschil tussen mannen en vrouwen nog altijd 20% bedraagt, maar ook doordat vrouwen gemiddeld kortere loopbanen hebben dan mannen. Vaak is deeltijds werken de enige manier om gezin en arbeid te combineren, een situatie die in de praktijk vooral effect heeft op de loopbaan van vrouwen. Deze deeltijdse periodes zijn dan ook niet altijd vrije keuzes.

Ondanks de goede intenties om genderongelijkheid aan te pakken zien we in de praktijk dat vrouwen vandaag de dag in België nog altijd meer uren presteren aan huishoudelijk werk, kinderzorg en opvoeding. Mede hierdoor stellen we vandaag vast dat de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen maar liefst 26% bedraagt! Enkele voorstellen van de regering Michel zullen deze kloof echter nog meer kunnen uitdiepen. Gemiddeld bestaat 42% van de gelijkgestelde periodes van een vrouw momenteel uit werkloosheidsperiodes. Wanneer de regering dan een maatregel wil doorvoeren die het pensioen verminderd van werknemers die langer dan één jaar werkloos zijn, treft dit vrouwen in het bijzonder. Eveneens voor de voorgestelde maartregelen inzake de verhoging van het minimumpensioen en de verhoging van de leeftijd voor het overlevingspensioen is dit het geval.

Uiteindelijk zou dit alles kunnen uitdraaien op de grootste hervorming van ons pensioenstelsel sinds de Tweede Wereldoorlog. Echter, waar de eerste naoorlogse regeringen een systeem op poten zetten om tegemoet te komen aan een eis van de bevolking voor een goed uitgebouwde welvaartstaat met recht op een oude dag in goede gezondheid, lijken de maatregelen van de huidige regeringen dit terug te ondermijnen. We zouden juist de ongelijkheden, zoals de pensioenkloof voor vrouwen, die in ons huidig pensioensysteem zitten moeten wegwerken in plaats van ze uit te diepen.

Als reactie op de pensioenafbraak van de regering Michel kwam er ook meteen een tegenbeweging in actie. Veel activisten zagen meteen het gevaar in van de het zomerakkoord. Het ACV lanceerde haar mailactie waarbij 80 000 mensen hun ongenoegen aan de regering uitten inzake het pensioengeknoei. Het grote moment kwam er echter op 19 december 2017 met een grote nationale betoging in gemeenschappelijk vakbondsfront in Brussel. Na deze betoging kwam er al snel twijfel tussen de regeringspartners over de voorgestelde maatregelen, vooral inzake het pensioen op punten, wat aantoont dat actievoeren heel veel kan beïnvloeden, zelfs met de context van de huidige rechtse regering.

Acties in april en mei

De grote betoging in december was echter maar een eerste stap in de weg die moeten afleggen zodat de oneerlijke pensioenvoorstellen voorgoed begraven zullen worden. Wat er nu moet gebeuren is een verderzetting van de strijdbeweging, en meer nog een intensifiëring van acties en sociaal/syndicaal protest zodat we niet in de val van de regering trappen en ons in slaap laten sussen.  Om dit te kunnen verwezenlijken hebben we zoveel mogelijk mensen nodig die samen met ons willen opkomen voor onze pensioenen. Daarom roept ACV mee op voor de pensioen-actie in Brussel op 16 mei. Op deze manier willen we de afbraak van onze pensioenen tegenhouden en onze alternatieven voor een menswaardig pensioen nog eens naar voor schuiven.

De voorstellen van het ACV voor een volwaardig pensioen, zoals die ook te lezen zijn in de pensioenkrant die samen met ABVV en ACLVB werd uitgebracht, steunen op principes zoals solidariteit en zekerheid. We willen onze visie op een goed pensioen ook samen met de werknemers van de KU Leuven delen. Daarom houden we aan de KU Leuven op 17 april een verdeelactie van de pensioenkranten, waarbij we graag in dialoog gaan over dit thema.

Hieronder vindt je al beknopt hoe dat wij de toekomst van de pensioenen in België willen invullen:

  • Een pensioen vanaf 65 jaar;
  • Geen verlenging van de loopbaanvoorwaarden;
  • Het wettelijk pensioen in de privésector geleidelijk optrekken tot het niveau van het pensioen in de openbare sector;
  • De zwaarte van het werk daadwerkelijk in aanmerking nemen zodat werknemers niet eindigen als totaal uitgeputte en kapotgewerkte gepensioneerden;
  • Een hoger minimumpensioen om te vermijden dat gepensioneerden in de armoede belanden;
  • Rekening houden met periodes van tegenslag bij de berekening van het pensioen (werkloosheid, loopbaanonderbreking, thematisch verlof, enz.) net alsof het gepresteerde werkperiodes waren;
  • Een veilig en betrouwbaar pensioensysteem dat werknemers het recht op een waardig garandeert. Het pensioen mag in geen geval een economische, demografische en budgettaire speelbal worden;
  • De gewerkte periodes meer valoriseren door het inkomensplafond dat in aanmerking wordt genomen, op te trekken.

Wil je over dit thema meer info, mee het ACV KU Leuven standpunt bepalen, samen met collega’s naar Brussel op 16 mei, etc.? Aarzel dan niet om ons een seintje te geven via onderstaand formulier.



Graag jouw reactie, vraag of ervaring!